احمد بهشتى
349
تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى )
نمونهء اوّل آتش يكى از مخلوقات مادّى است كه ويژگى آن توليد حرارت و سوزندگى است . آتش در زندگى سادهء انسانهاى قديم و در زندگى پيشرفتهء انسانهاى كنونى نقش بسيار حسّاسى داشته و دارد و اگر آتش نباشد ، گذشته از اينكه سرماى طاقتفرساى زمستان ، انسان را از پا درمىآورد ، بسيارى از نيازمندىهاى او مانند پختن غذا ، گرم كردن آب ، حمام و . . . برآورده نمىشود و در اين صورت ، انسان چارهاى جز تن به مرگ دادن ندارد . شيخ الرئيس در اينباره مىگويد : و ذلك مثل خلق النّار ؛ فإنّ النّار لا تفضل فضيلتها ، و لا تكمل مؤونتها فى تكميل الوجود إلّا أن تكون بحيث تؤذى و تؤلم ما تتّفق لها مصادمته من أجسام حيوانيّة ؛ اين مانند آفرينش آتش است ؛ چراكه آتش به كمال خود نمىرسد مگر اينكه هر جسم حيوانىاى را كه با او مصادم شود ، بيازارد . گاهى آتش ، خانه يا لباس يا بدن انسان صالح يا حيوان بىآزارى را مىسوزاند و اينگونه زيانها در برابر سودهاى بسيار و بىشمارى كه از آتش به دست مىآيد ، بسيار ناچيز است . همان انسانى كه از آتش زيان مىبيند ، زيانش نسبت به سودهايى كه در دوران عمر برده است ، بسيار كماهميّت است . وانگهى خدا به انسان عقل داده ، تا بتواند آتش را به گونهاى مهار كند و جلو زيانهاى آنرا بگيرد به گونهاى كه در همهء عمر ، يكبار هم از آتش زيان نبيند . بسيارى از آتشسوزىها در خانهها ، مغازهها ، كارخانهها ، جنگلها ، مراتع و مزارع ، نتيجهء بىاحتياطىها ، لاابالىگرىها و بىبندوبارىهاى افراد است و اگر انسان ، احتياط ، مراقبت و دقّت داشته باشد . كمتر دچار خسارتهاى آتشسوزى و